ଭାରତର ମହାକାଶ ଇତିହାସରେ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ, ସଫଳତାର ସହ ଉଡ଼ିଲା ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ କକ୍ଷୀୟ ରକେଟ୍ ‘ବିକ୍ରମ-୧’

ଭାରତର ମହାକାଶ ଯାତ୍ରାରେ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି। ହାଇଦ୍ରାବାଦ୍ ଭିତ୍ତିକ ବେସରକାରୀ ସ୍ପେସ୍ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ସ୍କାଇରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେସ୍ (Skyroot Aerospace) ସଫଳତାର ସହ ନିଜର ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ କକ୍ଷୀୟ ରକେଟ୍ ‘ବିକ୍ରମ-୧’କୁ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାର ସତୀଶ ଧୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରିଛି। ଏହି ସଫଳତା ସହ ଭାରତ ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ମହାକାଶ ଶିଳ୍ପରେ ନିଜର ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।

୨୩ ମିଟର ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ୧.୭ ମିଟର ବ୍ୟାସ ବିଶିଷ୍ଟ ବିକ୍ରମ-୧ ରକେଟ୍ ଦିନ ୧୨ଟା ୫ ମିନିଟ୍‌ରେ ପ୍ରଥମ ଲଞ୍ଚ୍ ପ୍ୟାଡ୍‌ରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିଲା। ଏହା ଦୁଇଟି ସାଟେଲାଇଟ୍ ସମେତ ମୋଟ ଛଅଟି ପେଲୋଡ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୪୫୦ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚ ପୃଥିବୀର ନିମ୍ନ କକ୍ଷପଥ (Low Earth Orbit)ରେ ସଫଳତାର ସହ ସ୍ଥାପନ କରିଛି। ଏହି ମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବେସରକାରୀ କକ୍ଷୀୟ ରକେଟ୍‌ର କ୍ଷମତା ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟତାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବା, ଯାହା ସଫଳତାର ସହ ପୂରଣ ହୋଇଛି।

ଏହି ମିଶନରେ କେବଳ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପେଲୋଡ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ କିଛି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶକୁ ପଠାଯାଇଛି। ସେଥିରେ ‘କସମିକ ବ୍ଲୁମ୍’ ନାମକ ଲ୍ୟାବରେଟୋରୀରେ ନିର୍ମିତ ହୀରାର କଳାକୃତି, ଏକ ମାଇକ୍ରୋ-ଆର୍ଟ ପେଲୋଡ୍ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ହସ୍ତଲିଖିତ ପୋଷ୍ଟକାର୍ଡ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲା, ଯାହା ଏହି ମିଶନକୁ ଆହୁରି ସ୍ମରଣୀୟ କରିଛି।

ସ୍କାଇରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେସ୍‌ର ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ମହାକାଶ ସେବାକୁ ସହଜ, ସୁଲଭ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା। କମ୍ପାନୀ ନିଜକୁ “Space Taxi” କିମ୍ବା “ସ୍ପେସ୍ ପାଇଁ କ୍ୟାବ୍ ସର୍ଭିସ୍” ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନୀ, ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଏବଂ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ସାଟେଲାଇଟ୍‌କୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ସ୍କାଇରୁଟ୍‌ର ସେବାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।

କମ୍ପାନୀର ମତାନୁସାରେ, ମହାକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେତେ ସହଜ ଓ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚସାପେକ୍ଷ ହେବ, ସେତେ ଅଧିକ ନୂତନ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ବିକ୍ରମ-୧ର ସଫଳତା ସେହି ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ରେ ସ୍କାଇରୁଟ୍ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ‘ବିକ୍ରମ-ଏସ୍’ ନାମକ ସବ୍-ଅର୍ବିଟାଲ୍ ରକେଟ୍‌କୁ ‘ଅପରେସନ୍ ପ୍ରାରମ୍ଭ’ ମିଶନ ଅଧୀନରେ ସଫଳତାର ସହ ଉତକ୍ଷେପଣ କରିଥିଲା। ସେହି ସଫଳତା ପରେ ଏବେ ବିକ୍ରମ-୧ର କକ୍ଷୀୟ ମିଶନ ଭାରତର ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ ଶିଳ୍ପକୁ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ଆହୁରି ସଶକ୍ତ କରିଛି।

ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରକାର ଓ ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ସହଯୋଗ ଭାରତକୁ ଏକ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାରେ ପହଞ୍ଚାଉଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏଭଳି ବେସରକାରୀ ମିଶନ ଦେଶର ସ୍ପେସ୍ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍‌, ନିବେଶ ଓ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶକୁ ଆହୁରି ଗତି ଦେବ। ଏହି ସଫଳତା ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।