IITMର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ମେଘରୁ ଖସୁଥିବା ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ‘ସବ୍-କ୍ଲାଉଡ୍ ଲେୟର’ (Sub-Cloud Layer) ଅର୍ଥାତ୍ ମେଘ ଓ ଭୂପୃଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ସ୍ତରରେ ହିଁ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ। ଗବେଷଣାରେ ଏହାର ହାରାହାରି ପରିମାଣ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ତେବେ ପ୍ରତିଦିନର ପାଣିପାଗ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ହାର ୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ୬୧ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଦଳିପାରେ। ଅତ୍ୟଧିକ ବାଷ୍ପୀଭବନ ଘଟିଥିବା କିଛି ଦିନକୁ ବାଦ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ହାରାହାରି ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୧୮ ପ୍ରତିଶତ ରହୁଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବର୍ଷାଜଳର ବାଷ୍ପୀଭବନକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ମାପ କରାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବର୍ଷାଜଳ ଓ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପରେ ଥିବା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଏବଂ ଅକ୍ସିଜେନର ସ୍ଥିର ସମସ୍ଥାନିକ (Stable Isotopes) ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହ ‘ବିଲୋ-କ୍ଲାଉଡ୍ ଇଣ୍ଟରାକ୍ସନ୍ ମଡେଲ୍’ (Below-Cloud Interaction Model) ବ୍ୟବହାର କରି ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁର ଗଠନ ଓ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା।

ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁର ଆକାର, ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ବାୟୁରେ ଆର୍ଦ୍ରତାର ପରିମାଣ। ଯେତେବେଳେ ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ, ବାୟୁରେ ଆର୍ଦ୍ରତା କମ୍ ଏବଂ ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁ ଛୋଟ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବର୍ଷାଜଳ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇଥାଏ। ବିଶେଷକରି ହାଲୁକା ବର୍ଷା ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସର୍ବାଧିକ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ଛୋଟ ଛୋଟ ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁ ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

ଏହି ଗବେଷଣା ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ଫଳାଫଳ ସମଗ୍ର ଦେଶର ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଆଚରଣକୁ ବୁଝିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବଢ଼ୁଥିବା ତାପମାତ୍ରା ଓ ବଦଳୁଥିବା ମୌସୁମୀ ପ୍ରବୃତ୍ତି କୃଷି ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି, ତାହାର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଶର କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟୋପଯୋଗୀ ବର୍ଷା, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ କୃଷି ପରିଚାଳନା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଏଭଳି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ, ଜଳ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଏହାର ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଭବିଷ୍ୟତର ଜଳବାୟୁ ଓ କୃଷି ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧାର ହୋଇପାରେ।